Een mooie aanwinst voor het Rijksmuseum, De bocht van de Herengracht (1671-1672) van Gerrit Adriaensz. Berckheyde.

Umberto Eco: ‘We Like Lists Because We Don’t Want to Die’. Waarvan akte. Gespeeld en genoten in 2009:

Toneel

Halina Reijn in La Voix Humaine – foto: Jan Versweyveld

Dit jaar heel veel goeds van Toneelgroep Amsterdam gezien: Hans Kesting en Karina Smulders waren onweerstaanbaar in de herneming van Kruistochten – Kesting als Norman: “Mag ik ú misschien gelukkig maken, mevrouw?”. Haha, mevrouw was net gelukkig getrouwd. – (Kesting met de lach aan z’n kont als Sinterklaas tijdens het Eerste Amsterdamse Sinterklaasgala voor Volwassenen is trouwens ook niet te versmaden.) Halina Reijn was op haar allerbest in de monoloog La Voix Humaine. Verder was Temmen van de Feeks goed en was Romeinse Tragedies domweg het beste dat ik dit jaar zag.

Ook Hamlet van Schaubühne am Lehniner Platz was fijn en deel twee van de Tien Geboden van NT Gent/Wunderbaum was veel beter dan deel 1. Bert Luppes in Silvia, of wie is de geit van het Onafhankelijk Toneel leverde de grootste acteerprestatie in 2009.

Muziek

Röyksopp ‘This Must Be It’

Het album Junior van Röyksopp kreeg de meeste sterren in iTunes. Heel fijn om stil mee te zingen: ‘It’s what I want/It’s easy/It’s getting it/That’s complicated.’ Om prettig blasfemisch en luid mee te zingen waren Rachmaninovs Vespers en Bachs Weihnachts Oratorium geschikt.

De meeste uren luisterplezier per euro kwamen vermoedelijk van de 4 piano’s van Simeon ten Holts Canto Ostinato. Verre van perfect, maar meer dan goed genoeg om uren achtereen spannend te zijn. Anders, maar ook leuk: Kings of Convenience, Declaration of Dependence (prettig achteloos), Grizzly Bear,Veckatimest (prettig bedachtzaam), Fever Ray van Fever Ray en natuurlijk de niet te missen The Crying Light van Antony and the Johnsons. Tot slot: Sky and Sand van Paul Kalkbrenner is bij tijd en wijle grijs gedraaid en Het is stil in Amsterdam door Huub van der Lubbe was passend en mooi bij de dood van Ramses Shaffy.

Verder vooral veel naar Sibelius geluisterd.

Cinema

Das Weisse Band van Haneke

Onbetwist de mooiste film die ik dit jaar zag was Das Weisse Band van Michael Haneke, daarnaast was ook Inglourious Basterds heel goed. Verder niet zo heel veel gezien dat de moeite van het onthouden waard was.

Literatuur

Le Michel de Montaigne (1533-1592)

Veel gelezen dit jaar, maar zonder twijfel het meeste leesplezier gehad van de Essays van Montaigne; eerder gelezen en al bijna 430 jaar oud, maar nog altijd op veel van de 1321 bladzijden origineel, menselijk, intelligent en stijlvol. Kom daar maar eens om in 2009.

TV
Gelukkig weinig televisie gezien en nog minder onthouden. De Oorlog was de moeite waard, hoewel soms wat al te dociel. Imagine, The Year of Anish Kapoor en Art that shook the world: Wagner’s Ring door Michael Portillo zijn van recente datum en onthouden.

Tuinen, parken en woestijnen en de stad Amsterdam

Symphony is weinig gewaagd maar is niettemin een geslaagd gebouw. En is bovendien ook nog eens het onderwerp van de vastgoedfraude rondom het Philips pensioenfonds.

De nieuwe Rabozaal in de Stadsschouwburg is een aanwinst, het Muziekgebouw aan ‘t IJ, Paradiso en het Concertgebouw zijn topzalen, het Van Gogh en de Hermitage aan de Amstel zijn succesnummers in hun soort, maar de museale woesternij in Amsterdam is enorm. Smart Project Space is met W139, tot de Appel eerdaags weer tot leven komt, zo ongeveer last man standing. Wat een treurige toestand. Wat de beestjes en de plantjes betreft, de Hortus blijft fijn, Artis prima en het Vondelpark is goed opgeknapt.

In afwachting van de veelbelovende bijdrage Duke Tower van Ateliers LION is Amsterdam Symphony (de Architekten Cie.) het favoriete gebouw van dit deel van de Zuidas. Elders in de stad is IJburg ondertussen helemaal niet gek, maar niet om echt op te wonen, natuurlijk. Ook de steeds verder hun voltooing naderende IJoevers zijn veelal geslaagd. Het is wachten of slotstuk Pontsteiger zo spectaculair wordt als beloofd. En: het is een zooitje, maar leve de Noord-Zuidlijn!

Wat verder ter tafel kwam
Politica van het jaar is (uiteraard) Neelie Kroes, met als runner up Sophie in ‘t Veld. Onder andere bij Bordewijk en Le Restaurant is het heel goed eten en Marqt blijft een prettige winkel om eten te kopen om zelf te koken. En niet vergeten te noemen: Jan Blokker, The Economist, FD, FT, Dansgroep Amsterdam, Lanvin, Miu Miu, veel hier onvermelde nieuwe en oude beeldende kunst en nog veel en veel meer.

Vastberaden, maar soepel en met mate, blijft het devies.

Eerdere jaren: 2005, 2006, 2007 en 2008.

Alle sombere berichten ten spijt, de wereld is ook in 2008 niet vergaan. Ditmaal naar verluid vanwege elektronische problemen. (BigPicture)

Gespeeld en genoten in 2008:

Toneel

De Theatercompagnie maakte met De Eenzame Weg (tekst Arthur Schnitzler, regie Theu Boermans) de beste voorstelling van het jaar. En ja, de Theatercompagnie moet blijven.

Toneelgroep Amsterdam was ook in 2008 het beste ensemble, heeft meer dan ooit de beste verzameling acteurs en heeft met Jacob Derwig bovendien de allerallerbeste acteur van het land in huis.

Muziek

Van een eerder jaar, maar Anders Trentemøllers The Chronicles (Amazon) was zeer te genieten, evenals de herontdekte knappe lichtvoetigheid van Moby. Een uiterst trage uitvoering van Brahms Ein deutsches Requiem (Amazon) uit 1947, door de Wiener Philharmoniker met Elisabeth Schwarzkopf o.l.v. Von Karajan, zorgde voor de stemmige en opgewekte noot in het afgelopen jaar. De uitvoering is bovendien bijzonder geschikt om fijn mee te zingen. NRK was tot slot volgens de teller van iTunes het meest beluisterde radiostation van 2008.

Film

Batman: The Dark Knight en Milk waren prima films uit 2008, maar de oudjes Casablanca, Ikiru, Ladri di biciclette en Persona waren ook dit jaar weer favoriet. Natuurlijk was Il Conformista ook in 2008 de beste film ooit.

Opera

Leoš Janáček, Kát’a Kabanová door De Nederlandse Opera.

Podcast

This American Life maakte in samenwerking met Planet Money tot tweemaal toe een podcast zoals radio ooit was bedoeld. Informatief, zeer onderhoudend en spannend: The Giant Pool of Money en Another Frightening Show About the Economy.

Boeken

Charlotte Mutsaers schreef met Koetsier Herfst de beste nederlandstalige roman van het jaar. Steven Nadlers Spinoza (Amazon) was goed en ook bij de zoveelste herlezing had ik plezier van Amsterdam ten tijde van Spinoza. Geld en vrijheid van Henry Méchoulan. Spinoza kreeg dit jaar overigens een enorm lelijk Wilhelmina-look-alike beeld aan de monding van de Amstel.

Kranten en Tijdschriften

Het Financieele Dagblad was prima op dreef en The Economist was heel prima op dreef, maar de NRC werd helaas steeds slechter. Kranten bevatten in 2008 voornamelijk oud nieuws op oud papier, en zijn dan ook nog eens voorzien van een overdaad aan trivia en columns. – Analyse is zeldzaam en opinie goedkoop. Anekdotes spreken niet voor zichzelf en verklaren niets en vooral: sinds wanneer is polemiek het allerhoogste goed?

Amsterdamse Middenstand

Marqt is dagelijkse kost, maar na de feestdagen a.u.b. geen muzak meer. Ook in 2008 prima middenstanders: Meeuwig, Caulis, ‘t Vlaams Broodhuys, Ton Overmars en de Boerenmarkt op zaterdag.

Restaurant

Bordewijk van Wil Demandt is in 2008 al 25 jaar het beste restaurant van de stad.

TV

Ascent of Money. Niall Ferguson vertelde ook op tv de geschiedenis van het geld. Meer aardige economen op tv: de optredens van Paul Krugman, Nouriel Roubini (foto) en Willem Buiter.

Parallel Worlds, Parallel Lives (YouTube) was een mooi verslag van E, van de band Eels, op zoek naar sporen van zijn geniale vader, de quantum mechanicus Hugh Everett. (bonus).

Rick Stein’s Mediterranean Escapes was het smakelijkste programma op tv. Van de Nederlandse tv was geloof ik niks de moeite van het onthouden waard. UKNova was overigens ook in 2008 de plaats om UK-televisie te downloaden.

Rood Jurkje

Victor en Rolf: “No”. Collectie Fall/Winter 2008/2009.

Kunst

De Kunstvlaai heeft sowieso een voorsprong vanwege de toplocatie, zoals Rijksacademie Open vanwege het talent.

Dooddoener in 2008 in alle kunsten: alle schedels.

Eerdere versies: 2005, 2006, 2007.

Toneel: Ajax door TGA en de Theatercompagnie, met een waanzinnig decor van Bernard Hammer.

Boeken
Nederland: A. F. Th. Van der Heijden en Cees Nooteboom zijn nog steeds de voornaamste en beste schrijvers van Nederland.

Wereld: Haruki Murakami verdient nog steeds de Nobelprijs én een betere vertaler.

Eten en drinken

Eten op tv: In Search of Perfection van Heston Blumenthal (wikipedia). Zelf moleculaire gastronomie willen beoefenen is natuurlijk onzin en getuigt zelfs van een akelig snobisme. Nee, het gaat hier om Heston Blumenthals attitude en gevoel voor curiositeit.

Restaurant: Bellini, Amsterdam Buitenveldert. Grandioos, ik denk er serieus aan te gaan beweren dat ik in Nederland nimmer beter at dan bij Bellini. Tip: volg vooral de aanbevelingen van de bediening.

Politiek
Het buitenstaanderschap is populair in de politiek, maar gelukkig kunnen niet alleen de vuige populisten er mee uit de voeten. Plasterk, Bloomberg en Sarkozy verrassen soms aangenaam. – Misschien moet Bloomberg inderdaad maar gaan runnen for president.

Beeldende kunst

Fotografie: Vivianne Sassen is een topfotografe en won terecht de Prix de Rome.

Video: Guido van der Werve’s Everything is going to be allright heeft onmiskenbaar weg van Bas Jan Ader maar is fascinerend.

Sport en Spel

Ambivalentie: Steevast glashard voorgelogen worden blijft onaangenaam – wie maalt er om dopinggebruik – maar de bravoure van Thomas Dekker en Robert Gesink is aanstekelijk.

Feeds & Sites
Weblogs: 3quarksdaily, BLDGBLOG, Bookforum, Cynical-C Blog, Fimoculous, Freakonomics, The Informed Reader en Trendbeheer.

Sites: Google Maps en UKnova .

Podcasts: Fresh Air, In Our Time en het vermakelijke MacBreak Weekly.

Muziek

Opera: Lucia di Lammermoor van Gaetano Donizetti.

Mis: Große Messe in c-Moll (K 427) van Wolfgang Amadeus Mozart.

Requiem: Ein deutsches Requiem van Johannes Brahms.

DJ: Fizheuer Zieheuer van Ricardo Villalobos.

Voorts veel muziek gedraaid van Royksopp, Looper, Fischerspooner en Dfp Super Robot Orchestra.

Kranten en Tijdschriften
IHT en The Economist.

Cinema:

Recente films: Children of Men, 28 Weeks Later, Grindhouse, No Country for Old Men en The Host (haha).

Films in rerun: Ikiru, The Bicycle Thief, A Streetcar Named Desire, Il Conformista, Runaway Train en The Big Lebowski (4x).

Nipt niet genoten / Op stapel staande
Hoge verwachtingen: Lust, Caution (Se, jie) (Ang Lee), Paul McCarthy (S.M.A.K.), Tien Geboden – deel 1 (NT Gent) en Sardinië (How to live forever).

Eerdere afleveringen van Recently Played: Recently Played 2005 en Recently Played 2006.

Acclaim:
28 Weeks Later (UK, 2007) – Vergeet het genre. Veel suggestie, een hoog tempo en knap camerawerk maken een hypermoderne film. Deel 3 volgt!
The Wind That Shakes The Barley (Ir/Uk, 2006) – Aangrijpend relaas over twee broers in de Ierse onafhankelijkheidsoorlog en de daarop volgende burgeroorlog, met een gruwelijk slot.

Favorable:
Breach (USA, 2007) – Goed gemaakte film. Met een slechte Ryan Phillippe als FBI-broekie en een uitstekende Chris Cooper als de KGB-spion Robert Hanssen.
Sunshine (UK, 2007) – ‘Roasty Toasty’ verpest na 60 minuten een prima ‘Das Boot im Space’. (Zie ook BLDGBLOG.)
Ratatouille (USA, 2007) – Ontegenzeggelijk bij tijd en wijlen een beetje charmant.
Inside Man (USA, 2007) – Zoveelste variatie op een thema, maar aangenaam licht als Denzels hoedje.

Unfavorable:
Ocean’s 13 (USA, 2007) – Rat Pack 2007, geen vrouw te bekenen.
Live Free or Die Hard (USA, 2007) – Old Skool actie vol gaten. Het blijft rommel.
Shooter (USA, 2007) – Cynisme ten top, toch slecht.
The Fountain (USA, 2007) – Nah, gedoe.
Pirates of the Caribbean: At World’s End (USA, 2007) – Raadselachtig slecht: verbazingwekkend grimmig en nauwelijks grappig. Maar misschien is het wel een geheel andere film.
Smokin’ Aces (USA, 2007) – Nep, namaak. Lichtpuntje: Ben Aflick wordt snel afgeknald.

Dislike:
Arthur and the invisibles (Fr, 2007) – Stom.
Hot Fuzz (UK, 2007) – Idioot. Niet alle Britse humor is intelligent, laat staan grappig.

(Eerdere geziene films.)

Favorable:
Indigenes (Days Of Glory) (Fr/Alg/Mor, 2006) – Tamelijk ouderwetse, kleine, oorlogsfilm met een sociale boodschap.
Letters from Iwo Jima (USA, 2006) – Zelfs in zijn empathie blijft het een Amerikaanse oorlogsfilm over Japanse soldaten.
Flandres (Fr, 2006) – Oorlog, mannen en vrouwen.
Flags of our Fathers (USA, 2006) – Val nooit van de boot opweg naar een landing!

Unfavorable:
Zidane, un portrait du 21e siècle (Fr, 2006) – Misschien was ik niet in vorm.

Dislike:
300 (USA, 2006) – Belachelijk, maar zelfs daarin nauwelijks vermakelijk. Daarbij onvervalst fascistoïde. Met opvallend veel harde (mannen-)tepels.

(Eerdere geziene films.)

Favorable:
Blood Diamond (USA, 2006) – Gaat jammer genoeg 20 minuten te lang door.
Marie Antoinette (USA, 2006) – Plezierige film.

Unfavorable:
The Good German (USA, 2006) – Mislukt.
Illusionist (USA, 2006) – (-)
Prestige (USA, 2006) – (-)

Dislike:
Factory Girl (USA, 2006) – Enorm slecht, arme Sienna Miller.

Eerder: Recent geziene films 1

Favorable:
Syriana (USA, 2005) – Hyperlink cinema!
Casino Royale (UK, 2006) – ‘Fysiek is altijd psychisch.’
Tony Takitani (Japan, 2005) – Zie ook Toni Takitani.
House of Flying Daggers (China, 2005) – Lust voor het oog.
Die Große Stille (Germany, 2005) – Lust voor het oor.

Unfavorable:
The Queen (UK, 2006) – Helen Mirren is wel goed.
Pirates of the Caribbean: Dead Man’s Chest (USA, 2006) – De visual effects zijn wel goed.
The Chinese Botanist’s Daughters (France, 2006) – Wil geen Brokeback Mountain worden.

Dislike:
Devil wears Prada (USA, 2006) – De devil wint de kijker.